Yerevan State Medical University after Mkhitar Heratsi

  • Հայ
  • Рус
  • Eng

Բժշկական գենետիկայի ամբիոն

Հիմնադրվել է 2011թ.-ին:

Ամբիոնի վարիչ` Թամարա Ֆադեյի Սարգսյան, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր:


Պատմություն

Բժշկական գենետիկայի ամբիոնի կայացման հիմքում ընկած է նրա պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի երկար տարիների դասախոսական գործունեությունը ընդհանուր գենետիկայի, մարդու և բժշկական գենետիկայի, իմունոգենետիկայի և պոպուլյացիոն գենետիկայի ուղղություններով:

ԵՊԲՀ-ում «Բժշկական գենետիկա» առարկայի ուսուցման պատմությունը սկսվել է 1999թ.-ից, երբ այն որպես ուսումնական կուրս ընդգրկվել է ընտանեկան բժշկության ամբիոնի ուսումնական ծրագրերում:

Հաշվի առնելով բժշկական ոլորտում գենետիկայի կարևորությունը՝ 2011-ին ձևավորվեց Բժշկական գենետիկայի ամբիոնը, որի կայացման գործընթացում անվերապահորեն մեծ ավանդ ունի ամբիոնի վարիչ, կ.գ.դ., պրոֆեսոր Թամարա Ֆադեյի Սարգսյանը: Թ.Ֆ. Սարգսյանն ունի նաև մեծ դեր Հայաստանում բժշկական գենետիկայի զարգացման գործում, և հանդիսանում է տարածաշրջանի միակ բժշկական գենետիկական կենտրոնի (www.cmg.am) տնօրենը և ՀՀ ԱՆ գլխավոր գենետիկը։ Որպես Եվրոպայի խորհրդի Առողջապահության կոմիտեի (CDSP) SP-GEN փորձագետ՝ պրոֆեսոր Թամարա Սարգսյանը 2004-2008թթ.-ին հանդիսացել է Եվրոպայի առողջապահության համակարգում բժշկական գենետիկական ծառայությունների հանձնարարականների ստեղծման անդամներից մեկը: Բժշկական գենետիկայի կենտրոնում շուրջ 20 տարի իրականացված գիտական և առողջապահական ծրագրերի, այդ թվում՝ Գյուլբենկյան հիմնադրամի, ԱՄՆ CRDF հիմնադրամի, ՆԱՏՈ-ի, ՄԳՏԿ-ի, ԵՄ FP7 ծրագրերի շնորհիվ, այն դարձավ որպես տարածաշրջանային գիտակրթական և առողջապահական ոլորտների գերազանցության կենտրոն:

Ներկայումս, բժշկական գենետիկայի կենտրոնը հանդիսանում է բժշկական գենետիկայի ամբիոնի բազան, որը ներառում է ժամանակակից մոլեկուլային գենետիկական, գենոմային և բջջագենետիկական հետազոտությունների լաբորատորիաներ, գենետիկական խորհրդատվության համապարփակ ծառայություն:

Բժշկական գենետիկայի կենտրոնում իրականացվում են տարբեր գենետիկական հիվանդությունների նախածննդյան և հետծննդյան ախտորոշում և սքրինինգ, մանկական և չափահաս տարիքի հիվանդների վարում և վերահսկողություն, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում` նրանց ընտանիքի անդամների գենետիկական խորհրդատվություն: Բժշկական գենետիկայի կենտրոնը համագործակցում է նաև եվրոպական «Eurogentest» և «Orphanet» կազմակերպությունների և Մարդու գենետիկայի եվրոպական ընկերության հետ` գենետիկական հիվանդությունների ախտորոշիչ մեթոդների կատարելագործման և ստանդարտացման նպատակով:


Ուսուցում

Բժշկական գենետիկայի ամբիոնի դասավանդման և գիտակրթական ծրագրերի հիմքում դրված են Եվրոպական խորհրդի կողմից մշակված համաեվրոպական կրթական և մասնագետների վերապատրաստման ծրագրերը։

«Բժշկական գենետիկա» առարկան (1,5 կրեդիտ) ներկայումս դասավանդվում է համալսարանի չորրորդ և յոթերորդ կուրսի ուսանողներին՝ դասախոսությունների, սեմինարի և գործնական պարապմունքների ձևով` երեք լեզուներով (հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն): Առարկայի ուսուցումը, որն ուղղված է բժշկության տարբեր ոլորտներում գենետիկայի պրակտիկ կիրառմանը, ընդգրկում է հետևյալ բաժինները`

  • ժառանգականության սկզբունքներ,
  • մարդու գենոմիկա,
  • բջջագենետիկա,
  • մոլեկուլային-գենետիկական, բջջագենետիկական և գենոմային ախտորոշում,
  • դիսմորֆոլոգիա,
  • քաղցկեղի գենետիկա,
  • նյութափոխանակության բնածին արատներ,
  • նյարդամկանային ժառանգական հիվանդություններ,
  • ժառանգական աուտոբորբոքային հիվանդություններ,
  • նախածննդյան և հետծննդյան գենետիկական սքրինինգ,
  • ֆարմակոգենետիկա և
  • գենետիկական խորհրդատվություն:

Գործնական պարապմունքներին ուսանողները ծանոթանում են մոլեկուլային-գենետիկական և բջջագենետիկական ախտորոշիչ մեթոդներին, ներկա են գտնվում գենետիկական խորհրդատվության գործընթացին` ուսումնասիրելով տվյալ դեպքի ժառանգական բնույթը և գենետիկական ռիսկի գնահատման մոտեցումները, դիտում են ստացվող լաբորատոր արդյունքները և ծանոթանում նրանց մեկնաբանմանը:

Ուսումնական նյութերն առկա են տպագրական և էլեկտրոնային ուսուսուցման տարբերակներով: Կուրսի տևողությունը կազմում է 1 շաբաթ, որը ավարտվում է թեստային ստուգարքով:

Ամբիոնում իրականացվում են նաև հատուկ նեղ մասնագիտացված կուրսեր (1-2 շաբաթ տևողությամբ) հետևյալ մասնագիտություններով կլինիկական օրդինատորների համար`

  • էնդոկրինոլոգներ,
  • թերապևտներ,
  • մանկաբարձ-գինեկոլոգներ,
  • մանկաբույժներ,
  • նեոնատոլոգներ,
  • նյարդաբաններ և
  • ուռուցքաբաններ:

Միաժամանակ Հայաստանում բժիշկ-գենետիկի կլինիկական մասնագիտության բացակայությունը հիմք հանդիսացավ ամբիոնի կողմից մշակելու կրթական նախագիծ, որը հաստատվեց ԵՄ Tempus IV ծրագրով և նպատակաուղղված է եվրոպական կրթական ստանդարտներին համապատասխան բժիշկ-գենետիկի մասնագիտական կրթության ապահովմանը:

MedGen-ը (Tempus IV 544331) միջտարածաշրջանային նախագիծ է, որը ներառում է տասը համալսարաններ Հայաստանից, Իսրայելից, Իտալիայից, Մեծ Բրիտանիայից, Ֆրանսիայից, Ավստրիայից, Չեխիայի Հանրապետությունից և Ավստրիայից (www.medgen.asnet.am): MedGen-ի գլխավոր նպատակն է բժշկական գենետիկայի լավ հիմքերի ստեղծումը և զարգացումը՝ ակտիվ աշխատուժի հետ միասին, ինչը կհամապատասխանի բժշկական գենետիկայի կրթական և մասնագիտական ստանդարտների ԵՄ հանձնարարականներին, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության ամրապնդմանը Հայաստանում: MedGen ծրագիրը, որը համակարգվում է ԵՊԲՀ-ի կողմից (ղեկավար` բժշկական գենետիկայի ամբիոնի դոցենտ, կ.գ.թ. Դավիթ Թ. Բաբիկյան) նախատեսում է՝

  • մշակել և իրականացնել բուհական կրթության մոդուլներ և կլինիկական օրդինատուրայի ծրագիր բժշկական գենետիկայի ոլորտում,
  • ստեղծել կարողություններ` բժշկական գենետիկայի ուսուցման համար,
  • ներկայացնել ԵՄ չափանիշները բժշկական գենետիկայի ուսուցման մեջ,
  • ստեղծել բժշկական գենետիկայի միջազգային ցանց:

Եվրոպական գործընկերների կողմից իրականացվում է բժշկական գենետիկայի և հարակից ամբիոնների պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի շարունակական մասնագիտական վերապատրաստումներ Հայաստանում և եվրոպական համալսարաններում:

Ներկայումս ամբիոնի մի շարք մասնագետների կողմից (Թամարա Ֆ. Սարգսյան, Հասմիկ Ս. Հայրապետյան, Սուսաննա Ա. Միդյան, Աննա Մ. Հովհաննիսյան, Նաթելլա Կ. Կոստանդյան, Գոհար Ռ. Շահսուվարյան, Դավիթ Թ. Բաբիկյան) մշակվում է բժշկական գենետիկայի հետբուհական կրթության ծրագիրը, որն առաջին անգամ կգործի 2017-18 ուսումնական տարում:


Գիտահետազոտական աշխատանքներ

Ամբիոնի կողմից գիտական աշխատանքներ են տարվում հետևյալ թեմաներով.

  • Պարբերական հիվանդության և այլ ժառանգական աուտոբորբոքային հիվանդությունների մոլեկուլային-գենետիկական հիմքերի ուսումնասիրում Փարիզի Armand-Trousseau հիվանդանոցի հետ համատեղ (ղեկավար` Թամարա Ֆ. Սարգսյան, Հասմիկ Ս. Հայրապետյան, Գոհար Ռ. Շահսուվարյան),
  • Հայերի պոպուլյացիայի մոլեկուլային-գենետիկական հետազոտությունը Ֆրանսիայի գենոտիպավորման ազգային կենտրոնի հետ համատեղ (ղեկավար` Թամարա Ֆ. Սարգսյան, Դավիթ Թ. Բաբիկյան),
  • Նյարդամկանային ժառանգական հիվանդությունների կլինիկական և գենետիկական հետազոտոթյուններ Ֆրանսիայի միոլոգիայի ինստիտուտի հետ համատեղ (ղեկավար` Թամարա Ֆ. Սարգսյան),
  • Ժառանգական կրծքագեղձի և ձվարանի քաղցկեղի գենետիկական հետազոտություն (ղեկավար` Դավիթ Թ. Բաբիկյան),
  • Միտոքոնդրիալ նեյրոմիոպաթիաների գենետիկական հետազոտություն Մեծ Բրիտանիայի Mitochondrial WellcomeTrust կենտրոնի, Ճապոնիայի նեյրոգենետիկայի ինստիտուտի և Կոպենհագենի Kennedy կենտրոնի հետ համատեղ (ISTC A2151 ծրագիր) (ղեկավար` Դավիթ Թ. Բաբիկյան, Հասմիկ Ս. Հայրապետյան, Սուսաննա Ա. Միդյան, Աննա Մ. Հովհաննիսյան, Նաթելլա Կ. Կոստանդյան),
  • Սեռի ձևավորման հետ կապված հիվանդությունների գենետիկական հիմքերի հետազոտում Ժնևի համալսարանի և Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի հետ համատեղ (ղեկավար` Թամարա Ֆ. Սարգսյան, Հասմիկ Ս. Հայրապետյան),
  • Դեպրեսիայի գենետիկական հիմքերի հետազոտում ԵՊԲՀ-ի հոգեբուժության ամբիոնի հետ համատեղ (Դավիթ Թ. Բաբիկյան),
  • Մանկական հասակում պարբերական հիվանդության կլինիկական-գենետիկական առանձնահատկությունների հետազոտություն ԵՊԲՀ մանկաբուժության թիվ 2 ամբիոնի հետ համատեղ (Թամարա Ֆ. Սարգսյան, Հասմիկ Ս. Հայրապետյան, Գոհար Ռ. Շահսուվարյան):

Միաժամանակ, մարդու գենոմի բացահայտման նվաճումները, որոնք լայնորեն օգտագործվում են հիվանդությունների մոլեկուլային հիմքերի ուսումնասիրման, ճշգրիտ կլինիկական ախտորոշման, ժառանգական հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման նոր մոտեցումների զարգացման ոլորտներում, ներկայումս թույլ են տալիս ամբիոնում այդ ուղղություններով մշակել և իրականացնել նոր գիտական ծրագրեր: Մասնավորապես, 2014թ.-ին ամբիոնի կողմից գենոմային հետազոտությունների իրականացման նպատակով ներկայացված ծրագիրը (հեղինակ Դավիթ Թ. Բաբիկյան, մասնակիցներ` կ.գ.դ., պրոֆ. Հասմիկ Ս. Հայրապետյան, կ.գ.թ. Աննա Մ. Հովհաննիսյան) հաղթող ճանաչվեց ՀՀ ԿԳՆ ԳՊԿ գիտության ոլորտում ենթակառուցվածքի, նյութատեխնիկական բազայի արդիականացման համար գիտական սարքերի և սարքավորումների ձեռքբերման մրցույթում: Արդյունքում, բժշկական գենետիկայի ամբիոնում ստեղծվեց մարդու գենոմիկայի լաբորատորիան, որոնք հնարավորություն կտան ընդլայնել մարդու գենոմիկայի ոլորտի հետազոտությունները:

Ամբիոնի աշխատակիցների կողմից տարեկան հրատարակվում է միջինը 10 գիտական աշխատանք:


Համագործակցություն

Ամբիոնը երկար տարիներ է, ինչ գիտահետազոտական համագործակցություն է ծավալում մի շարք արտասահմանյան գիտակրթական կենտրոնների հետ`

  • Փարիզի Արմանդ Տրյուսոյի անվան հիվանդանոց,
  • Փարիզի Նեկերի անվան մանկական հիվանդանոց,
  • Փարիզի Միոլոգիայի ինստիտուտի և Պիտիե Սալպետղիեղ հիվանդանոց,
  • Փարիզի Դեկարտի համալսարան,
  • Փլիմուֆի համալսարան,
  • Գրացի բժշկական համալսարան,
  • Կոպենհագենի համալսարան,
  • Պրահայի Կառլովի համալսարան,
  • Յենայի համալսարան,
  • Բոլոնիայի համալսարան,
  • Տարտուի համալսարան,
  • ՌԴ մոլեկուլային գենետիկայի ինստիտուտ:


Ամբիոնի աշխատակազմ

Սարգսյան Թամարա Ֆադեյի ամբիոնի վարիչի պաշտ., կ.գ.դ., պրոֆեսոր
Հայրապետյան Հասմիկ Սուրենի կ.գ.դ., պրոֆեսոր
Միդյան Սուսաննա Ազատի կ.գ.թ., դոցենտ
Բաբիկյան Դավիթ Թադևոսի կ.գ.թ., դոցենտ
Հովհաննիսյան Աննա Մկրտչի կ.գ.թ., ավագ դասախոս
Օգանեզովա Ալվինա Էդուարդի դասախոս
Կոստանդյան Նաթելլա Կլեմենտի դասախոս
Առաքելյան Արմինե Վրույրի ասիստենտ
Շահսուվարյան Գոհար Ռուսլանի ասիստենտ


Հասցե՝ ՀՀ, Երևան, 0001, Աբովյան 34/3, Բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոն, Բժշկական գենետիկայի ամբիոն
Հեռ.՝ (+374 10) 54 43 65
Էլ. փոստ` infocmg@ Այս էլ-փոստի հասցեն պաշտպանված է սպամ-բոտերից, այն տեսնելու համար պետք է միացված լինի Javascript-ը

 

Find us on Facebook
Berita Bola